Kzmila.org

CHARAKTERYSTYKA

Zielonoświątkowcy. Kim są zielonoświątkowcy? Zielonoświątkowcy odwołują się, odnośnie do swojej duchowości, do wydarzenia biblijnej Pięćdziesiątnicy – zwanej po polsku Zielonymi Świątkami – i zjawisk temu wydarzeniu towarzyszących oraz do doświadczeń duchowych Kościoła apostolskiego, jakim daje wyraz 1 List do Koryntian i uważają się za rzeczników odnowy elementu charyzmatycznego w Kościele chrześcijańskim: “A gdy nadszedł dzień Zielonych Świąt, byli wszyscy razem na jednym miejscu. I powstał nagle z nieba szum, jakby wiejącego gwałtownego wiatru, i napełnił cały dom, gdzie siedzieli. I ukazały się języki jakby z ognia, które się rozdzieliły i usiadły na każdym z nich. I napełnieni zostali wszyscy Duchem Świętym, i zaczęli mówić innymi językami, tak jak im Duch poddawał” (Dz 2,1-4).

Kim są zielonoświątkowcy? Zielonoświątkowcy są chrześcijańską wspólnotą, która wierzy w nieomylność całości Pisma Świętego, Biblii jako Słowa Bożego, natchnionego przez Ducha Świętego, które stanowi jedyną normę wiary, doktryny i etyki, czyli nauki o moralności. Innymi słowy, zielonoświątkowcy stoją mocno na gruncie reformacyjnej zasady: sola Scriptura (tylko Pismo). Jeśli chodzi o naukę o Bogu, stoją na gruncie trynitarnym. Wierzą w Boga ? Ojca i Syna, i Ducha Świętego.

Kręgi antytrynitarne są stosunkowo niewielkim marginesem, a w Polsce bardzo wąskim. Jeśli chodzi o chrystologię, to również wyznają zasadę: sola Christi. Tylko Jezus Chrystus – w nauce zielonoświątkowców – jest jedynym pośrednikiem zbawienia. Zielonoświątkowcy wierzą w Jego boskie Synostwo, Jego poczęcie z Ducha Świętego i narodzenie z Marii Dziewicy. Wierzą w śmierć Chrystusa na krzyżu za grzech świata i w Jego zmartwychwstanie w ciele, wniebowstąpienie i powtórne przyjście.

Zielonoświątkowcy wierzą, że droga do pojednania z Bogiem – na podstawie krzyża i zmartwychwstania – prowadzi przez opamiętanie (pokutę) i wiarę w ewangelię. Wierzą także w zmartwychwstanie ciała i życie wieczne. Zielonoświątkowcy akceptują tzw. ekumeniczne wyznania wiary, choć nie wszędzie są one publicznie zmawiane podczas nabożeństw. Jeśli chodzi o rzeczy doczesne, to wierzą również w uzdrowienie chorych przez wiarę w uzdrawiającą moc Boga.

Specyfiką zaś, czynnikiem wyróżniającym zielonoświątkowców jest wiara w chrzest Duchem Świętym, w doświadczanie Jego pełni i w dary łaski, dary duchowe, czyli charyzmaty. Wszyscy prawie zielonoświątkowcy stoją na stanowisku, że chrzest Duchem Świętym jest wzmocnieniem, wyposażeniem w moc Ducha Świętego  potrzebną – odrodzonemu przez tegoż Ducha Świętego chrześcijaninowi – do służby i świadectwa.

I jeszcze parę słów charakterystyki, zanim przejdziemy do rozważań historycznych. A więc zielonoświątkowcy praktykują chrzest wiary zwykle w kościelnych baptysteriach, ale także na otwartej przestrzeni: w morzu, jeziorach, rzekach itp. Chrzest jest wykonywany w Imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego przez zanurzenie. Zielonoświątkowcy nauczają, że chrzest jest przykazaniem Pańskim oraz złożeniem świadectwa przed Bogiem i ludźmi, iż przez wiarę w Jezusa Chrystusa katechumen doświadczył przeżycia zbawienia i odpuszczenia grzechów, i że ślubuje dozgonną wierność Bogu. Niemowlęta nie są chrzczone, lecz podczas zgromadzenia zborowego lub w domu są “ofiarowywane Panu” i błogosławione.

Wieczerza Pańska, komunia, eucharystia jest obchodzona pod dwiema postaciami: chleba i wina, na pamiątkę śmierci Jezusa Chrystusa poniesionej dla nas i za nas. Obecność Chrystusa w Wieczerzy jest rzeczywista, ale duchowa, nie materialna.

Wyznawcy spowiadają się bezpośrednio Bogu, ale rozmowa duszpasterska, często z wyznaniem grzechów, ma również miejsce.

Małżeństwo jest zawierane przez ślubowanie i modlitwę nowożeńców oraz modlitwę i błogosławieństwo duchownego. Od 15 listopada 1998 roku prezbiterzy Kościoła Zielonoświątkowego w Polsce udzielają ślubów ze skutkami cywilno-prawnymi.

Chorzy bywają namaszczani olejkiem ku uzdrowieniu.

Praktykowana jest ordynacja duchownych (diakonów i prezbiterów).

HISTORIA

Bezpośrednim poprzednikiem ruchu zielonoświątkowego i jednym z jego głównych korzeni, bo były i inne, był ruch uświęceniowy (ang. Holiness Movement), który na swój sposób akcentował sprawę tzw. drugiego błogosławieństwa czyli chrzest w Duchu Świętym. Czynnikiem wyróżniającym ruch zielonoświątkowy zatem – choć nie stanowiącym jego istoty – w odniesieniu do ruchu uświęceniowego, i określającym jego tożsamość jest glossolalia, czyli mówienie innymi językami.

Jeśli chodzi o początek ruchu zielonoświątkowego, zwanego dzisiaj klasycznym pentekostalizmem, to powszechnie bierze się pod uwagę dwie daty i dwie miejscowości: Topeka 1901 i Los Angeles 1906. w1901 Charles F. Parham (1873-1929), wyznawca Kościoła kongregacjonalnego, który następnie poprzez metodyzm znalazł się w szeregach ruchu uświęceniowego odczytał – jak mniemał – w Nowym Testamencie, a szczególnie w Dziejach Apostolskich, że biblijnym znakiem chrztu w Duchu Świętym, tak przecież szeroko propagowanym w ruchu uświęceniowym, jest glossolalia, czyli mówienie innymi językami. Jego teoria, doktryna znalazła wkrótce praktyczne potwierdzenie. 1 stycznia 1901 roku studenci założonej przez niego szkoły biblijnej w Topeka, Kansas, a następnie on sam, nawiedzeni potężnie przez Ducha Świętego zaczęli mówić innymi językami. Pierwszą studentką, która to przeżyła była Agnes (Agnieszka) N. Ozman (1870-1937). Na tej podstawie mówienie innymi językami jako znak chrztu Duchem Świętym zostało przez większość zielonoświątkowców, choć nie przez wszystkich, zdogmatyzowane. Dzisiaj ten dogmat, historyczny w istocie, musi być oczywiście przygotowany na krytyczną analizę, gdyż obecnie mamy większą wiedzę, jeśli chodzi o możliwości naszej ludzkiej podświadomości.

Drugim wydarzeniem są zdarzenia przy Azusa Street w Los Angeles w 1906 roku. Czołową postacią wydarzeń w Los Angeles był William J. Seymour (1870-1922). Dla Williama J. Seymoura Pięćdziesiątnica, chrzest Duchem Świętym, była czymś więcej niż tylko mówienie innymi językami. Dla tego czarnoskórego chrześcijanina, w odróżnieniu od białego rasisty Parhama, Pięćdziesiątnica znaczyła miłość w miejsce nienawiści, pojednanie w Chrystusie ras, klas społecznych i płci. W przebudzeniu w Los Angeles biali biskupi i czarnoskórzy robotnicy, mężczyźni i kobiety, Azjaci i Meksykanie, biali profesorowie i murzyńskie praczki – wszyscy byli sobie równi. Nic dziwnego przeto, że prasa zarówno religijna jak i świecka opisywała nadzwyczajne wydarzenia w najdrobniejszych szczegółach. I dopiero z Los Angeles ogień przebudzenia, odnowy w Duchu Świętym rozniósł się na cały świat.

Apostołem ruchu zielonoświątkowego w Europie był Thomas Ball Barratt (1862-1940), pastor metodystyczny w Oslo, w Norwegii, który podczas pobytu w Ameryce pod koniec 1906 roku doznał zielonoświątkowego przeżycia i po powrocie do Norwegii stał się gorliwym propagatorem pentekostalizmu zarówno w swoim kraju, jak i w innych krajach naszego kontynentu. Odwiedził też Polskę. Pierwszymi zielonoświątkowcami na ziemiach polskich byli Niemcy.

W latach narodzin i kształtowania się europejskiego ruchu zielonoświątkowego Polska była nadal podzielona przez zabory. Najwcześniej idee zielonoświątkowe przyjęła wschodnia część Cesarstwa Niemieckiego, Śląsk, Pomorze i Prusy Wschodnie, także Poznańskie i Pomorze Gdańskie. To tutaj skupiały się najradykalniejsze elementy ruchu społecznościowego, neopietystycznego ruchu, który poprzedzał i ostatecznie wyłonił z siebie niemiecki pentekostalizm. Jego kaznodzieje, po rozłamie w 1909 roku, zorganizowali zielonoświątkowe Kościoły Niemiec. Już w roku 1909 odbyły się konferencje: 19-20 X 1909 roku w Ostródzie z udziałem przywódcy zielonoświątkowców niemieckich pastora Jonathana Paula (1853-1931), a 6-9 XII 1909 we Wrocławiu.

Jeśli chodzi o Polaków, to pierwszymi zielonoświątkowcami zostali niektórzy członkowie Społeczności Chrześcijańskiej, ruchu neopietystycznego w łonie luteranizmu na Śląsku Cieszyńskim. Wykluczenie zielonoświątkowców ze Społeczności Chrześcijańskiej doprowadziło do powstania Związku Stanowczych Chrześcijan, który był pierwszą niezależną wspólnotą zielonoświątkową w Polsce. Związek został zarejestrowany w starostwie w Cieszynie w 1910 roku (15 VII 1910) przez władze austriackie.

W roku 1920 Śląsk Cieszyński został podzielony między Polskę a Czechosłowację. Znaczne skupiska ludności polskiej, w tym także większość zielonoświątkowców, znalazła się poza granicami naszego państwa. Przedstawicielem zielonoświątkowców wobec władz czeskich na Zaolziu był Karol Kaleta. W Polsce natomiast zielonoświątkowcom przewodzili: Karol Śniegoń (do roku 1927, oraz po 1937), który doznał przeżyć zielonoświątkowych podczas konferencji niemieckich zielonoświątkowców w Nowej Soli, Karol Kupka (w latach 1927-1931) i Adolf Małysz (w latach 1931-1935). W przeddzień wybuchu drugiej wojny światowej Związek Stanowczych Chrześcijan liczył około 2000 członków.

Po wkroczeniu wojsk niemieckich spotkania zielonoświątkowców zostały zakazane. Zbierali się więc oni na modlitwy po domach. Część ludności deportowano do Niemiec skąd powrócili dopiero po zakończeniu działań wojennych.

Po 1947 roku zielonoświątkowcy cieszyńscy wchodzili w skład Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego, który powstał na skutek uchwały konferencji w Ustroniu pod Cieszynem w dniach 24-26 maja 1947 roku. Należeli do niego także ewangeliczni chrześcijanie i wolni chrześcijanie, a od roku 1953 również wyznawcy Kościoła Chrystusowego oraz drugi nurt pentekostalizmu polskiego – chrześcijanie wiary ewangelicznej.

Właśnie ten drugi nurt pentekostalizmu na ziemiach polskich nosił nazwę chrześcijan wiary ewangelicznej, czasem z dodatkiem w nawiasie: zielonoświątkowcy.

Chrześcijanie wiary ewangelicznej byli przed drugą wojną światową liczebnie największym Kościołem zielonoświątkowym w Polsce. Liczył on około 20 tysięcy wiernych skupionych w ok. 500 zborach i placówkach kościelnych. Jego instytucjonalne narodziny to zjazd przedstawicieli zborów zielonoświątkowych w Starej Czołnicy pod Łuckiem w maju 1929 roku, na którym doszło do zjednoczenia działających dotąd samodzielnie zborów z Polski centralnej i wschodniej, z kresów.

Geneza obu połączonych w Starej Czołnicy ośrodków ruchu zielonoświątkowego, z kresów i z Polski centralnej, była odmienna. Zbory zielonoświątkowe na terenie Polski centralnej skupiały głównie wyznawców narodowości niemieckiej i powstały nie bez wpływu anglosaskich organizacji misyjnych. Natomiast zbory zielonoświątkowe na kresach powstawały głównie na skutek działalności ewangelizacyjnej reemigrantów z Ameryki.

W Kiwercach pod Łuckiem utrzymywano Dom Sierot, zaś kadry duchownych przygotowywano na międzyzborowych kursach biblijnych oraz w Gdańskim Instytucie Biblijnym w Gdańsku, założonym przez Gustawa Herberta Schmidta i otwartym 2 marca 1930 roku.

Po wojnie pierwszą konferencję w 1945 roku zwołano do Bytomia, a następną do Łodzi. Na konferencji w Łodzi powołano nowy zarząd Kościoła. Na czele zarządu stanął Józef Czerski, który należał do kierownictwa Kościoła również w okresie przedwojennym. Na konferencji w Łodzi przyjęto również nowy statut.

W latach 1950-1953 większość działaczy zielonoświątkowych była przetrzymywana w więzieniu przez władze PRL w ramach ówczesnej akcji represyjnej wobec wspólnot religijnych w Polsce. Aresztowanie wszystkich nastąpiło tej samej nocy: 20 września 1950 roku.

W 1953 roku również ta większa wspólnota zielonoświątkowa, ulegając naciskom władz, musiała przystąpić do istniejącego od 1947 roku Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego.

22 maja 1987 roku na ostatnim XII synodzie Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego po braterskich, spokojnych dyskusjach postanowiono rozwiązać powołaną po drugiej wojnie światowej pod naciskiem władz – na wzór radziecki – religijną federację. Postanowienie o rozwiązaniu Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego zostało zatwierdzone 1 lutego 1988 roku decyzją ówczesnego Urzędu do Spraw Wyznań. Również decyzją w/w Urzędu z tego samego dnia zarejestrowano samodzielny Kościół Zielonoświątkowy w Polsce, do którego weszły dawne zbory zielonoświątkowców cieszyńskich, stanowczych chrześcijan oraz dawnego Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej, z wyjątkiem zborów tzw. grupy lubelskiej, która zachowała dawną nazwę i uzyskała niezależną rejestrację. Od 1 lutego 1988 roku datuje się więc ponowny samodzielny byt wyznaniowy zielonoświątkowców w Polsce. Po ponownym uzyskaniu samodzielności Kościół Zielonoświątkowy doznał intensywnego rozwoju: w 1988 roku liczył 82 zbory, obecnie zaś 203 i znowu ponad. 20 tysięcy wiernych. Niestety nie udało się na razie skupić wszystkich zielonoświątkowców w jednej wspólnocie kościelnej. Obok bowiem Kościoła Zielonoświątkowego istnieje kilka mniejszych wspólnot o charakterze zielonoświątkowym. Podstawową jednostką organizacyjną w Kościele Zielonoświątkowym jest zbór, który stanowi lokalna wspólnota wiernych. Na czele zboru stoi pastor i rada starszych. Duchowni Kościoła mogą pełnić następujące funkcje: pastora, ewangelisty, kaznodziei, nauczyciela Słowa Bożego, kierownika agendy kościelnej, prezbitera okręgowego, prezbitera naczelnego. Kościół Zielonoświątkowy w Polsce jest podzielony na okręgi kościelne (obecnie jest ich siedem), na czele których stoją prezbiterzy okręgowi. Najwyższą władzą Kościoła jest Synod, który zbiera się co cztery lata. Synod wybiera prezbitera naczelnego Kościoła – biskupa oraz na jego wniosek powołuje pozostałych członków Prezydium Rady Naczelnej, którzy wraz z nim i prezbiterami okręgowymi, wybranymi uprzednio w terenie, stanowią tę właśnie Naczelną Radę Kościoła. Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i jej Prezydium jest z urzędu Prezbiter Naczelny Kościoła.

Kadry duchownych i innych pracowników kościelnych Kościół przygotowuje: w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie na pięcioletnich studiach magisterskich (katechetów na czteroletnich), studia licencjackie w trzyletnim kościelnym Warszawskim Seminarium Teologicznym, w dwu i półletnim Zaocznym Seminarium Teologicznym w Ustroniu oraz na uczelniach zagranicznych. Praktykowane jest również tzw. terminowanie w zborach u boku doświadczonych pastorów. Szkoleniem członków zborów zajmują się natomiast okręgowe seminaria biblijne.

Kościół Zielonoświątkowy w Polsce prowadzi ożywioną działalność religijno-kościelną i misyjno-ewangelizacyjną. Pielęgnuje różne formy zgromadzania się wyznawców. Odbywają się nabożeństwa niedzielne główne, zebrania modlitewne, godziny biblijne, spotkania młodzieży, zebrania niewiast, nauczanie religijne dzieci, nabożeństwa komunijne i chrzestne, ewangelizacyjne. W programie nabożeństwa zielonoświątkowego znajduje się kazanie, śpiew pieśni, modlitwa, a także przejawy darów duchowych – według reguł nowotestamentowych – takich jak proroctwo, modlitwa innymi językami, wykładanie języków, uzdrawianie chorych przez modlitwę wiary itp. Praktykowany jest post i oddawanie dziesięciny. Rola żywej muzyki w nabożeństwie zielonoświątkowym jest ogromna.

Aktywnie działają również kościelne misje, służby i duszpasterstwa. Misja “Nowa Nadzieja” zajmuje się pozyskiwaniem dla Kościoła i społeczeństwa osób uzależnionych od alkoholu, natomiast Misja “Teen Challenge” działa wśród narkomanów. W ramach tych misji są prowadzone ośrodki odwykowe w Broczynie i Cieszynie (dla narkomanów) oraz w Janowicach Wielkich (dla alkoholików). Bardzo dynamicznie działa misja więzienna, która jest obecna w ponad 70 zakładach odosobnienia. Misja namiotowa zajmuje się prowadzeniem ewangelizacji pod namiotem w miejscowościach, do których nie dotarło jeszcze przesłanie zielonoświątkowe czy ewangelikalne.

Na skutek także tej działalności powstają nowe zbory i kościelne punkty misyjne. Wyspecjalizowane służby pionu duszpasterstwa to: służba muzyczna, której zadaniem jest umuzykalnianie zborów; służba niewiast, która wydaje własne, wyspecjalizowane czasopisma oraz organizuje konferencje szkoleniowe dla kobiet; służba katechetyczna służąca pomocą katechetom zborowym; duszpasterstwo rodziny, duszpasterstwo młodzieży, które oddziałuje na ponad cztery tysiące młodych współwyznawców; duszpasterstwo akademickie, “Royal Rangers” – zielonoświątkowe harcerstwo. W ramach swoich czynności poszczególne misje, służby i duszpasterstwa organizują również różnego rodzaju kursy, konferencje, obozy. To również – obok regularnej pracy zborów – przyczynia się do rozwoju Kościoła Zielonośwątkowego w Polsce.

Kościół utrzymuje i rozwija stosunki z bratnimi Kościołami na całym świecie przez wspólnotę modlitwy, wiary, obrzędów kościelnych, wzajemne kontakty, wymianę informacji, wydawnictw i pomoc wzajemną. Bierze aktywny udział w pracach Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, w pracach Światowej Konferencji Zielonoświątkowej, należy do Światowej Wspólnoty Zielonoświątkowych Zborów Bożych. Zielonoświątkowcy polscy – jako część składowa Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego – brali czynny udział w pracach Polskiej Rady Ekumenicznej. Ich przedstawiciele należeli do różnych komisji, a także do zarządu Polskiej Rady Ekumenicznej. Po rozwiązaniu Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego zielonoświątkowcy wyrażali pragnienie pozostania w Polskiej Radzie Ekumenicznej, o czym świadczy prowadzona korespondencja. Mimo tego, że obecnie Kościół nie należy do Polskiej Rady Ekumenicznej aktywność ekumeniczna niektórych ośrodków terenowych Kościoła jest znaczna.

Kilkuletnie starania Naczelnej Rady Kościoła o rozpatrzenie w Sejmie projektu ustawy przyniosły pozytywny skutek. 19.02.1997 roku pod obrady w Sejmie wprowadzono ustawę “O stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej”.

Podczas połączonego posiedzenia 21.01.1997 roku, komisje postanowiły wnioskować o uchwalenie przedstawionego poselskiego projektu ustawy. W sejmie poseł sprawozdawca argumentował to:

- przynależnością Kościoła Zielonoświątkowego do jednego z najprężniej działających nurtów wyznaniowych świata,

- istnieniem analogicznego ruchu charyzmatycznego w łonie Kościoła Katolickiego (w tym najbliższy doktrynalnie Ruch “Światło i Życie”),

- historyczną działalnością zielonoświątkowców od 1910 roku w Polsce i przynależnością w latach 1949-1988 do ZKE,

- dużą liczebnością wiernych (pod względem liczby wyznawców drugi co do liczby członków, po Świadkach Jehowy, związek wyznaniowy wpisany do Rejestru) – dużą liczbą zborów i duchownych,

- rozwijaniem (nie tylko wśród swych wyznawców) aktywnej misji antyalkoholowej, antynarkotykowej, pracy wśród więźniów,

- zdolnością organizacyjną do utworzenia własnej wyższej uczelni teologicznej,

-          szeroką działalnością wydawniczą, ewangelizacyjną i misyjną.

USTAWA O STOSUNKU PAŃSTWA DO KOŚCIOŁA ZIELONOŚWIATKOWEGO

20.02.1997 roku głosowanie nad przyjęciem ustawy przeprowadził Marszałek sejmu Józef Zych. Wzięło w nim udział 401 posłów. Za przyjęciem ustawy głosowało 394, przeciw l, wstrzymało się od głosu 6 posłów. Ustawa znalazła swoje miejsce w Dz. U. Nr 41, poz. 254 z 26 kwietnia 1997 roku. Kościół podkreśla wiele korzyści z ustawowego uregulowania stosunków z Państwem. Jako liczny Kościół mniejszościowy uzyskał stabilizację prawną, swobodę religijnej i społecznej działalności.

Siedziba Kościoła znajduje się w Warszawie, przy ul. Siennej 68/70.

Schemat budowy Kościoła Zielonoświątkowego w Polsce.

ZBÓR – członkowie, sympatycy, dzieci i młodzież. 203 w Polsce, 2 w Australii, 8 w Kanadzie, 3 w Niemczech i 5 w USA

PASTOR – powoływany przez zbór z osób duchownych – diakoni bądź prezbiterzy

Na wniosek pastora powoływana rada starszych

OKRĘG – siedem. Nasz okręg – zachodni – woj. Dolnośląskie i Opolskie.

PREZBITER OKRĘGOWY – Piotr Cieślar. Powoływany na OKD z prezbiterów okręgu.

NACZELNA RADA KOŚCIOŁA – powoływana na wniosek bp. 3 zastępców i 3 członków prezydium + okręgowi

BISKUP – wybierany na Synodzie z prezbiterów

SYNOD – co 4 lata, wybiera Biskupa i zatwierdza NRK, określa cele i działanie Kościoła. Składa się z duchownych Kościoła.